Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Temmuz ayına ilişkin üretici, market ve tarımsal girdi fiyatlarına dair değerlendirmelerde bulundu. Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 461,2 ile havuçta görüldüğünü belirterek, markette en fazla fiyat artışının sivri biberde, üreticide ise kuru soğanda yaşandığını açıkladı.
TZOB‘un Temmuz ayı verilerine göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı havuçta yüzde 461,2 olarak gerçekleşti. Havuçtaki farkı yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanoz takip etti. Buna göre üreticide 11 liradan satılan havuç market raflarında 61 lira 73 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 102 lira 7 kuruşa, 24 lira 21 kuruş olan yeşil mercimek 81 lira 50 kuruşa, 17 lira 64 kuruş olan kabak 58 lira 49 kuruşa, 6 lira 82 kuruş olan maydanoz ise 21 lira 79 kuruşa kadar yükseldi.
Markette en yüksek artış sivri biberde
Temmuz ayında markette fiyatı takip edilen 39 ürünün 19’unda artış, 20’sinde ise düşüş yaşandı. En yüksek fiyat artışı yüzde 86,2 ile sivri biberde görüldü. Sivri biberi yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates izledi.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 49 ile karpuz oldu. Karpuzdaki düşüşü yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti takip etti.
Üreticide en fazla yükseliş kuru soğanda
Üretici fiyatlarında ise Temmuz ayında 31 ürünün 8’inde artış, 16’sında düşüş yaşanırken, 7 üründe fiyat değişmedi. En yüksek fiyat artışı yüzde 52,9 ile kuru soğanda gerçekleşti. Kuru soğanı yüzde 49,2 ile sivri biber, yüzde 31,8 ile çilek, yüzde 13,9 ile domates ve yüzde 13,7 ile patates takip etti. En fazla fiyat düşüşü ise yüzde 51,1 ile havuçta görüldü. Havuçtaki düşüşün ardından karpuz, kabak, yeşil mercimek ve salatalık geldi.
Arz değişimi fiyatlara yansıdı
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin büyük ölçüde arz kaynaklı olduğunu belirtti. Çukurova’da yazlık kuru soğan hasadının tamamlanması, İç Anadolu’da ise erkenci hasadın yeni başlaması nedeniyle arzda geçici daralma yaşandığını ve bunun fiyatları yükselttiğini ifade etti.
Kıyı bölgelerindeki seralarda sivri biber ve domates sezonunun sona ermesiyle arzın azalması, çilekte sezon sonuna yaklaşılması ve yazlık patateste yağışlara bağlı ürün kayıpları da fiyat artışını etkileyen unsurlar arasında gösterildi.
Öte yandan yayla üretiminin başlamasıyla kabak, salatalık ve patlıcanda arzın artması fiyatların gerilemesine neden olurken, havuç ve yeşil mercimekte mevsimsel arz fazlası ile talep düşüklüğü fiyatları aşağı çekti. Depolanamayan karpuzda ise beklenen talebin oluşmaması üretici fiyatlarının düşmesinde etkili oldu.
Mazot yıllık yüzde 43,6 zamlandı
TZOB‘un açıkladığı verilere göre tarımsal girdi maliyetlerinde de dikkat çeken değişimler yaşandı. Temmuz ayında Haziran ayına göre ÜRE gübresi yüzde 10,9, amonyum sülfat gübresi yüzde 8,6 ve DAP gübresi yüzde 1,2 oranında gerilerken, amonyum nitrat ve 20.20.0 kompoze gübresinde sınırlı artış görüldü.
Yıllık bazda ise amonyum nitrat gübresi yüzde 71, amonyum sülfat yüzde 59,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 35,4, DAP gübresi yüzde 25 ve ÜRE gübresi yüzde 1,5 oranında zamlandı.
Besi ve süt yeminde aylık bazda sınırlı gerileme yaşanırken, yıllık artış oranları sırasıyla yüzde 29,6 ve yüzde 27,8 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 artarken, mazot fiyatı aylık yüzde 19,4, yıllık bazda ise yüzde 43,6 yükseldi.
